विनियोगः
ॐ अस्य श्रीकुञ्जिकास्तोत्रमन्त्रस्य सदाशिव ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः ,
श्रीत्रिगुणात्मिका देवता , ॐ ऐं बीजं,ॐ ह्रीं शक्तिः, ॐ क्लीं कीलकम् मम सर्वाभीष्टसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः ।
oṃ asya śrīkuñjikāstotramantrasya sadāśiva ṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ,
śrītriguṇātmikā devatā, oṃ aiṃ bījaṃ, oṃ hrīṃ śaktiḥ, oṃ klīṃ kīlakam, mama sarvābhīṣṭasiddhyarthe jape viniyogaḥ |
English MeaningFor this Śrī Kuñjikā Stotram mantra, Sadāśiva is the seer, Anuṣṭup is the metre, and Śrī Triguṇātmikā is the deity. Om Aiṃ is the seed, Om Hrīṃ is the power, and Om Klīṃ is the pin. Its recitation is applied for the attainment of all my cherished aims.
हिन्दी भावार्थइस श्री कुञ्जिका स्तोत्र मन्त्र के ऋषि सदाशिव हैं, छन्द अनुष्टुप् है और देवता श्री त्रिगुणात्मिका हैं। ॐ ऐं बीज है, ॐ ह्रीं शक्ति है और ॐ क्लीं कीलक है। मेरे सभी अभीष्टों की सिद्धि के लिए इसके जप में विनियोग है।
मन्त्र १
शिव उवाच ।
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कुञ्जिकास्तोत्रमुत्तमम् ।
येन मन्त्रप्रभावेण चण्डीजापः शुभो भवेत् ॥१॥
śiva uvāca |
śṛṇu devi pravakṣyāmi kuñjikāstotramuttamam |
yena mantraprabhāveṇa caṇḍījāpaḥ śubho bhavet ||1||
English MeaningŚiva said: Listen, O Goddess. I shall explain the excellent Kuñjikā Stotram, whose mantra-power makes the recitation of Caṇḍī auspicious.
हिन्दी भावार्थशिव बोले—हे देवि! मैं उस उत्तम कुञ्जिका स्तोत्र का वर्णन करता हूँ, जिसके मन्त्र-प्रभाव से चण्डी का जप शुभ होता है।
मन्त्र २
न कवचं नार्गलास्तोत्रं कीलकं न रहस्यकम् ।
न सूक्तं नापि ध्यानं च न न्यासो न च वार्चनम् ॥२॥
na kavacaṃ nārgalāstotraṃ kīlakaṃ na rahasyakam |
na sūktaṃ nāpi dhyānaṃ ca na nyāso na ca vārcanam ||2||
English MeaningNeither Kavaca, Argalā Stotram, Kīlaka nor the secret texts are needed; nor are Sūkta, meditation, nyāsa or formal worship required.
हिन्दी भावार्थकवच, अर्गला स्तोत्र, कीलक और रहस्य की आवश्यकता नहीं है; सूक्त, ध्यान, न्यास और अर्चन भी आवश्यक नहीं हैं।
मन्त्र ३
कुञ्जिकापाठमात्रेण दुर्गापाठफलं लभेत् ।
अति गुह्यतरं देवि देवानामपि दुर्लभम् ॥३॥
kuñjikāpāṭhamātreṇa durgāpāṭhaphalaṃ labhet |
ati guhyataraṃ devi devānāmapi durlabham ||3||
English MeaningBy reciting Kuñjikā alone one obtains the fruit of the entire Durgā Pāṭha. It is deeply secret and difficult even for the gods to obtain.
हिन्दी भावार्थकेवल कुञ्जिका के पाठ से सम्पूर्ण दुर्गापाठ का फल मिलता है। यह अत्यन्त गोपनीय और देवताओं के लिए भी दुर्लभ है।
मन्त्र ४
गोपनीयं प्रयत्नेन स्वयोनिरिव पार्वति ।
मारणं मोहनं वश्यं स्तम्भनोच्चाटनादिकम् ।
पाठमात्रेण संसिद्ध्येत् कुञ्जिकास्तोत्रमुत्तमम् ॥४॥
gopanīyaṃ prayatnena svayoniriva pārvatī |
māraṇaṃ mohanaṃ vaśyaṃ stambhanoccāṭanādikam |
pāṭhamātreṇa saṃsiddhyet kuñjikāstotramuttamam ||4||
English MeaningO Pārvatī, guard this hymn with the greatest secrecy. Through its recitation alone the traditionally stated ritual powers become accomplished.
हिन्दी भावार्थहे पार्वती! इसे अपने गुप्त अङ्ग के समान सावधानी से गोपनीय रखो। इसके पाठ मात्र से मारण, मोहन, वशीकरण, स्तम्भन और उच्चाटन आदि सिद्ध होते हैं।
मन्त्र ५
अथ मन्त्रः ।
ॐ ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे ॥
ॐ ग्लौं हुं क्लीं जूं सः ज्वालय ज्वालय ज्वल ज्वल प्रज्वल प्रज्वल ।
ऐं ह्रीं क्लीं चामुण्डायै विच्चे ज्वल हं सं लं क्षं फट् स्वाहा ॥५॥
॥ इति मन्त्रः ॥
atha mantraḥ |
oṃ aiṃ hrīṃ klīṃ cāmuṇḍāyai vicce ||
oṃ glauṃ huṃ klīṃ jūṃ saḥ jvālaya jvālaya jvala jvala prajvala prajvala |
aiṃ hrīṃ klīṃ cāmuṇḍāyai vicce jvala haṃ saṃ laṃ kṣaṃ phaṭ svāhā ||5||
iti mantraḥ |
English MeaningThis is the principal mantra: an invocation of Cāmuṇḍā through sacred seed syllables, asking the divine power to blaze forth and awaken the mantra.
हिन्दी भावार्थयह प्रधान मन्त्र है। पवित्र बीजाक्षरों द्वारा चामुण्डा का आवाहन करके देवी-शक्ति से मन्त्र को प्रज्वलित और जागृत करने की प्रार्थना की जाती है।
मन्त्र ६
नमस्ते रुद्ररूपिण्यै नमस्ते मधुमर्दिनि ।
नमः कैटभहारिण्यै नमस्ते महिषार्दिनि ॥६॥
namaste rudrarūpiṇyai namaste madhumardini |
namaḥ kaiṭabhahāriṇyai namaste mahiṣārdini ||6||
English MeaningSalutations to the fierce Rudra-form, the slayer of Madhu, the destroyer of Kaiṭabha and the vanquisher of Mahiṣa.
हिन्दी भावार्थरुद्ररूपिणी, मधु का मर्दन करने वाली, कैटभ का संहार करने वाली और महिषासुर का नाश करने वाली देवी को नमस्कार है।
मन्त्र ७
नमस्ते शुम्भहन्त्र्यै च निशुम्भासुरघातिनि ।
जाग्रतं हि महादेवि जपं सिद्धं कुरुष्व मे ॥७॥
namaste śumbhahantryai ca niśumbhāsuraghātini |
jāgrataṃ hi mahādevi japaṃ siddhaṃ kuruṣva me ||7||
English MeaningSalutations to the slayer of Śumbha and Niśumbha. O Great Goddess, awaken and perfect my recitation.
हिन्दी भावार्थशुम्भ और निशुम्भासुर का वध करने वाली देवी को नमस्कार है। हे महादेवि! मेरे जप को जागृत और सिद्ध कीजिए।
मन्त्र ८
ऐंकारी सृष्टिरूपायै ह्रींकारी प्रतिपालिका ।
क्लींकारी कामरूपिण्यै बीजरूपे नमोऽस्तु ते ॥८॥
aiṃkārī sṛṣṭirūpāyai hrīṃkārī pratipālikā |
klīṃkārī kāmarūpiṇyai bījarūpe namo’stu te ||8||
English MeaningAiṃ is her creative form, Hrīṃ her sustaining power and Klīṃ her form of desire. Salutations to the Goddess who embodies the sacred seed syllables.
हिन्दी भावार्थऐंकार में सृष्टिरूपा, ह्रींकार में पालनकर्त्री और क्लींकार में कामरूपिणी बीजस्वरूपा देवी को नमस्कार है।
मन्त्र ९
चामुण्डा चण्डघाती च यैंकारी वरदायिनी ।
विच्चे चाभयदा नित्यं नमस्ते मन्त्ररूपिणि ॥९॥
cāmuṇḍā caṇḍaghātī ca yaiṃkārī varadāyinī |
vicce cābhayadā nityaṃ namaste mantrarūpiṇi ||9||
English MeaningAs Cāmuṇḍā she destroys Caṇḍa; as Yaiṃkārī she bestows boons, and as Vicce she always grants fearlessness. Salutations to the Goddess in the form of mantra.
हिन्दी भावार्थचामुण्डा रूप में चण्ड का वध करने वाली, यैंकारी रूप में वर देने वाली और विच्चे रूप में सदा अभय देने वाली मन्त्ररूपिणी देवी को नमस्कार है।
मन्त्र १०
धां धीं धूं धूर्जटेः पत्नी वां वीं वूं वागधीश्वरी ।
क्रां क्रीं क्रूं कालिका देवि शां शीं शूं मे शुभं कुरु ॥१०॥
dhāṃ dhīṃ dhūṃ dhūrjaṭeḥ patnī vāṃ vīṃ vūṃ vāgadhīśvarī |
krāṃ krīṃ krūṃ kālikā devi śāṃ śīṃ śūṃ me śubhaṃ kuru ||10||
English MeaningO spouse of Śiva and sovereign of speech, invoked through these seed syllables, O Kālikā, grant me auspiciousness.
हिन्दी भावार्थहे धूर्जटि शिव की पत्नी और वाणी की अधीश्वरी कालिका देवी! इन बीजाक्षरों द्वारा आवाहित होकर मेरा कल्याण कीजिए।
मन्त्र ११
हुं हुं हुंकाररूपिण्यै जं जं जं जम्भनादिनी ।
भ्रां भ्रीं भ्रूं भैरवी भद्रे भवान्यै ते नमो नमः ॥११॥
huṃ huṃ huṃkārarūpiṇyai jaṃ jaṃ jaṃ jambhanādinī |
bhrāṃ bhrīṃ bhrūṃ bhairavī bhadre bhavānyai te namo namaḥ ||11||
English MeaningSalutations again and again to the auspicious Bhairavī Bhavānī, embodiment of Huṃ and initiator of the power of restraint through Jaṃ.
हिन्दी भावार्थहुंकाररूपिणी, जं बीज द्वारा जम्भन करने वाली, कल्याणमयी भैरवी भवानी को बार-बार नमस्कार है।
मन्त्र १२
अं कं चं टं तं पं यं शं वीं दुं ऐं वीं हं क्षं ।
धिजाग्रं धिजाग्रं त्रोटय त्रोटय दीप्तं कुरु कुरु स्वाहा ॥१२॥
aṃ kaṃ caṃ ṭaṃ taṃ paṃ yaṃ śaṃ vīṃ duṃ aiṃ vīṃ haṃ kṣaṃ |
dhijāgraṃ dhijāgraṃ troṭaya troṭaya dīptaṃ kuru kuru svāhā ||12||
English MeaningThrough this sequence of sacred seed syllables, awaken, break through and kindle the mantra into radiant power. Svāhā.
हिन्दी भावार्थइन पवित्र बीजाक्षरों द्वारा मन्त्र को जागृत, अवरोधों से मुक्त और तेजस्वी करने की प्रार्थना की जाती है। स्वाहा।
मन्त्र १३
पां पीं पूं पार्वती पूर्णा खां खीं खूं खेचरी तथा ।
सां सीं सूं सप्तशती देव्या मन्त्रसिद्धिं कुरुष्व मे ॥१३॥
pāṃ pīṃ pūṃ pārvatī pūrṇā khāṃ khīṃ khūṃ khecarī tathā |
sāṃ sīṃ sūṃ saptaśatī devyā mantrasiddhiṃ kuruṣva me ||13||
English MeaningO complete Pārvatī, O Khecarī, through these seed syllables grant me perfection in the mantras of the Goddess’s Saptaśatī.
हिन्दी भावार्थहे पूर्णा पार्वती, हे खेचरी! इन बीजाक्षरों द्वारा देवी सप्तशती के मन्त्रों में मुझे सिद्धि प्रदान कीजिए।
मन्त्र १४
इदं तु कुञ्जिकास्तोत्रं मन्त्रजागर्तिहेतवे ।
अभक्ते नैव दातव्यं गोपितं रक्ष पार्वति ॥१४॥
idaṃ tu kuñjikāstotraṃ mantrajāgartihetave |
abhakte naiva dātavyaṃ gopitaṃ rakṣa pārvatī ||14||
English MeaningThis Kuñjikā Stotram is the means of awakening the mantras. It must never be given to a non-devotee; O Pārvatī, preserve it in secrecy.
हिन्दी भावार्थयह कुञ्जिका स्तोत्र मन्त्रों को जागृत करने का साधन है। इसे अभक्त को कभी नहीं देना चाहिए; हे पार्वती! इसे गुप्त और सुरक्षित रखो।
मन्त्र १५
यस्तु कुञ्जिकया देवि हीनां सप्तशतीं पठेत् ।
न तस्य जायते सिद्धिररण्ये रोदनं यथा ॥१५॥
yastu kuñjikayā devi hīnāṃ saptaśatīṃ paṭhet |
na tasya jāyate siddhiraraṇye rodanaṃ yathā ||15||
English MeaningO Goddess, one who recites the Saptaśatī without Kuñjikā attains no perfection; it is like crying alone in a forest.
हिन्दी भावार्थहे देवि! जो कुञ्जिका के बिना सप्तशती का पाठ करता है, उसे सिद्धि प्राप्त नहीं होती; उसका पाठ वन में रोने के समान निष्फल होता है।
समाप्तिः
॥ इति श्रीरुद्रयामले गौरीतन्त्रे शिवपार्वतीसंवादे कुञ्जिकास्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
॥ ॐ तत्सत् ॐ ॥
iti śrīrudrayāmale gaurītantre śivapārvatīsaṃvāde kuñjikāstotraṃ sampūrṇam | oṃ tatsat oṃ |
English MeaningThus, in the dialogue of Śiva and Pārvatī in the Gaurī Tantra of the Śrī Rudrayāmala, the Kuñjikā Stotram is complete. Om Tat Sat Om.
हिन्दी भावार्थइस प्रकार श्रीरुद्रयामल के गौरीतन्त्र में शिव-पार्वती संवादरूप कुञ्जिका स्तोत्र सम्पूर्ण हुआ। ॐ तत्सत् ॐ।